Tuyển Việt Nam và nhóm hạt giống số 2 vòng loại World Cup 2030: Điều nằm sau ngày 15/12/2026

Trên bàn làm việc của tôi ở Osaka, tờ lịch vẫn còn nguyên một ô được khoanh đỏ: ngày 15/12/2026. Đó là thời điểm Liên đoàn bóng đá châu Á dự kiến tổ chức lễ bốc thăm vòng loại World Cup 2030 khu vực châu Á, khi 36 đội tuyển biết mình sẽ đi cùng ai trên chặng đường bốn năm. Tôi đã theo dõi bóng đá châu Á gần nửa thế kỷ, từ những buổi chiều ở Madrid năm 2026 đến các đêm World Cup xuyên múi giờ, và tôi học được một điều: bốc thăm không quyết định số phận, nó chỉ vén tấm màn cho những gì đã được chuẩn bị từ trước. Lần này, điều khiến tôi dừng lại là vị trí của tuyển Việt Nam. Trong bảng xếp hạng FIFA tháng 10/2026, thầy trò HLV Kim Sang Sik đứng thứ 99 thế giới và thứ 17 châu Á, đủ để vào thẳng vòng loại thứ hai và nhiều khả năng nằm ở nhóm hạt giống số 2. Cần nói rõ vài dữ kiện để thấy vì sao vị trí ấy lại đáng bàn. Theo thể thức dự kiến của vòng loại thứ hai World Cup 2030 khu vực châu Á, 36 đội được chia thành 9 bảng, thi đấu vòng tròn hai lượt, hai đội đứng đầu mỗi bảng giành vé vào vòng loại thứ ba. Cách chia bảng dựa trên bảng xếp hạng FIFA, phân thành các nhóm hạt giống, và vị trí trong nhóm quyết định độ khó của hành trình. Việt Nam nằm trong nhóm hạt giống số 2, cùng Thái Lan, đội đứng thứ 93 thế giới. Điều đó đồng nghĩa hai đại diện Đông Nam Á sẽ tránh đối đầu nhau ở vòng bảng nếu cách phân nhóm được giữ nguyên. Nhóm hạt giống số 3 được dự báo có thể chứa Indonesia, Malaysia hoặc Philippines, những cái tên cùng khu vực. Còn nhóm hạt giống số 1 quy tụ các đội tuyển hàng đầu châu lục: Nhật Bản, Hàn Quốc, Iran, Australia và Saudi Arabia. Với tuyển Việt Nam, mục tiêu được xác định từ sớm là cải thiện hoặc duy trì thứ hạng trong top 100 FIFA, nâng cao chất lượng đội hình và chuẩn bị tốt nhất cho chiến dịch World Cup 2030. Tôi nhớ lần đầu tiên ngồi giữa khán đài Mỹ Đình, khoảng năm 2026, khi tuyển Việt Nam còn được nhìn như một hiện tượng của Đông Nam Á. Hồi đó, mỗi trận sân nhà là một lễ hội, và người hâm mộ tin rằng chỉ cần giữ được lứa cầu thủ tài năng là đủ để đi xa. Gần một thập kỷ sau, bức tranh ấy đã đổi. Vị trí thứ 99 thế giới, thứ 17 châu Á không còn là điều bất ngờ, nó là kết quả của một quá trình. Nhưng chính vì nó đã thành quen, người ta dễ quên nỗ lực đằng sau mỗi bậc xếp hạng. Trái bóng lăn qua tuổi tôi, và tôi chép lại bằng vần. Khi ngồi xem những trận vòng loại gần đây của tuyển Việt Nam, điều tôi chú ý không phải tỉ số, mà là nhịp điệu. Đội bóng của HLV Kim Sang Sik chơi bằng sự kiên nhẫn hơn thời tôi còn đưa tin ở Madrid: hàng thủ dâng cao có kiểm soát, tuyến giữa xoay theo bóng, và những pha lên bóng biên được tính toán để kéo giãn đối phương trước khi tung đường chuyền quyết định. Đó là dấu hiệu của một đội bóng đã học cách chơi bằng cái đầu trước khi bằng đôi chân. Những cầu thủ như Nguyễn Quang Hải hay Nguyễn Tiến Linh, từng là biểu tượng của lứa vàng, giờ đóng vai trò trụ cột về kinh nghiệm, trong khi thế hệ kế cận dần chiếm chỗ. Nhưng tôi phải thành thật với chính mình. Nếu nhìn vào cách bóng đá châu Á vận động trong vài năm qua, tôi thấy một điều đáng lo. Các đội hạng trung đang biến những trận đấu thành cuộc chạy đua thể lực. Gegenpressing từng là vũ khí của những đội mạnh nhất, giờ đã bị giải mã và trở thành tiêu chuẩn tối thiểu. Ở Đông Nam Á, Indonesia đẩy mạnh nhập tịch để bù đắp khoảng cách kỹ thuật, Thái Lan kiên trì với lối chơi kỹ thuật và nền tảng trẻ, còn Malaysia và Philippines cũng tìm cách rút ngắn khoảng cách theo những cách khác nhau. Giữa dòng chảy ấy, việc Việt Nam nằm ở nhóm hạt giống số 2 là một lợi thế, nhưng lợi thế chỉ có giá trị nếu đội bóng tiếp tục tiến bộ. Điều thú vị của thể thức này nằm ở chỗ nhóm hạt giống số 2 không bảo vệ bạn khỏi nhóm số 1. Nếu Việt Nam chạm trán Nhật Bản, Hàn Quốc, Iran, Australia hoặc Saudi Arabia, đó sẽ là bài kiểm tra thật sự. Tôi đã đưa tin về tám kỳ World Cup, và tôi luôn tin rằng một đội bóng trưởng thành qua những trận đấu với đối thủ mạnh hơn, không phải qua những chiến thắng dễ dàng. Nhật Bản từng dạy tôi điều đó. Hàn Quốc, quê hương tôi, cũng vậy. Mỗi lần đội tuyển của tôi đối đầu với một đối thủ lớn, tôi học được nhiều hơn từ thất bại so với những trận thắng nhạt nhòa. Trước khi viết một dòng về bất kỳ đội bóng nào, tôi vẫn giữ thói quen đối chiếu số liệu từ ba nguồn độc lập, bởi một dữ kiện sai có thể làm lệch cả một câu chuyện. Về mặt chiến thuật, nếu Việt Nam nằm cùng bảng với một đội nhóm số 1, mục tiêu thực tế là giành trọn điểm trước hai đối thủ còn lại và ít nhất một trận hòa hoặc thắng trước đối thủ lớn. Điều này đòi hỏi một hàng phòng ngự biết chịu đựng áp lực và một tuyến giữa biết chuyển đổi trạng thái nhanh. Trong nhiều trận gần đây, tôi thấy tuyến giữa của Việt Nam làm tốt việc ấy trong hiệp một, nhưng sa sút ở nửa cuối hiệp hai, dấu hiệu của thể lực và chiều sâu đội hình. Đây là điểm mà ban huấn luyện cần giải quyết trước khi bước vào vòng loại. Mùa giải thường niên của bóng đá châu Á có một đặc thù: các đội phải căng sức cả năm, từ giải quốc nội đến cúp châu lục, rồi bước vào vòng loại với đôi chân mỏi. Những đội có chiều sâu đội hình sẽ sống sót, còn những đội phụ thuộc vào vài ngôi sao sẽ gãy. Đó là lý do tôi luôn nhìn vào băng ghế dự bị trước khi nhìn vào đội hình chính. Tiếng vỗ tay trong sân trống, tôi nghe rõ hơn cả tiếng sóng, và phần thật nhất của một đội bóng thường nằm ở những cầu thủ ngồi ngoài đường biên, sẵn sàng bước vào khi người khác gục ngã. Góc nhìn dễ chịu là Việt Nam nằm ở nhóm số 2, tránh được Thái Lan, có cơ hội rõ ràng. Nhưng ký ức tập thể của người hâm mộ Việt Nam đang có một điểm mù. Lần đầu tiên vào vòng loại thứ ba của chiến dịch World Cup 2026 đã in vào trí nhớ đám đông một kỳ vọng mới: rằng có mặt ở vòng loại thứ ba là chuyện đương nhiên. Kỳ vọng ấy đẹp, nhưng nó dễ trở thành xiềng xích. Khi người ta tin mình đã ở đẳng cấp mới, áp lực sẽ đè lên vai những cầu thủ trẻ chưa từng nếm trải nó, và một trận hòa sân khách bỗng bị coi như thảm họa. Một điểm mù khác nằm ở chính lợi thế. Việc tránh Thái Lan ở vòng bảng nghe như tin tốt, nhưng bóng đá Đông Nam Á chưa bao giờ chỉ có hai đội. Indonesia với làn sóng nhập tịch, Malaysia đang thay máu, Philippines tìm lại bản sắc, tất cả đều có thể nằm ở nhóm số 3 và tạo ra những trận đấu khó chịu. Khoảng cách giữa các đội trong khu vực đang thu hẹp, và một nhóm bảng dễ nhìn trên giấy có thể biến thành bãi mìn trên sân cỏ. Bóng đá không thưởng cho ký ức, nó thưởng cho sự tỉnh táo. Đêm ấy trên đất Nga, tôi hiểu thủy triều rút đi chỉ để trả lại nỗi buồn. Năm 2026, khi Nhật Bản dẫn Bỉ 2-0 rồi thua ngược 2-3, tôi ngồi im giữa phòng biên tập, không phản bác tiếng reo của đồng nghiệp trẻ. Bài học ấy vẫn còn nguyên: trong bóng đá, người ta không thắng bằng vị trí trên bảng xếp hạng, mà bằng sự chuẩn bị cho từng phút. Với tuyển Việt Nam, ngày bốc thăm chỉ là khởi đầu. Điều quyết định nằm ở những tháng ngày sau đó, khi không ai còn nhớ đến chiếc hộp thủy tinh. Mười hai tháng nữa, khi bóng lăn, tấm lịch trên bàn tôi sẽ sang trang. Nhóm hạt giống số 2 là một vị thế tốt, nhưng vị thế không tự chơi bóng. Câu hỏi tôi giữ lại cho mình, và cho những ai yêu tuyển Việt Nam: liệu đội bóng có dùng bốn năm tới để trở thành một tập thể dày hơn, hay chỉ dùng nó để bảo vệ một vị trí đã có? Mỗi đường chuyền là một câu thơ bỏ dở, tôi ngồi đợi người vun lại.