World Athletics giữ vững lệnh cấm Nga, Coe thừa nhận cần tìm giải pháp cho tương lai

Ngày cuối cùng của Giải vô địch Ultimate Championship đầu tiên tại Budapest, Tổng thư ký World Athletics Sebastian Coe đứng trước báo giới với một thông điệp không mới nhưng được nhắc lại với giọng điệu cứng rắn hơn bao giờ hết: lệnh cấm vận động viên Nga và Belarus tiếp tục được duy trì. Đó không phải là một tuyên bố thể thao thuần túy. Đó là một bản án chính trị — và cũng là một ván cờ pháp lý sắp được đặt lên bàn CAS. Kể từ tháng 3 năm 2026, khi Liên đoàn Điền kinh Thế giới chính thức đóng cửa với toàn bộ vận động viên Nga và Belarus, quyết định này đã trở thành một trong những lập trường cứng rắn nhất trong làng thể thao quốc tế. Coe, người từng là vận động viên điền kinh hàng đầu thế giới và hiện đứng đầu World Athletics, không giấu ý định biến câu chuyện này thành bài kiểm tra về tính toàn vẹn của thể thao. "Đây không phải về chính trị hay hộ chiếu. Đây là về tính toàn vẹn của cuộc thi đấu," ông tuyên bố trước ký giả tại Budapest. Bối cảnh của tuyên bố này đáng chú ý hơn chính nội dung. Coe không chọn một cuộc họp báo địa phương hay một thông báo hành chính khô khan. Ông chọn sân khấu của Giải vô địch Ultimate Championship — sản phẩm mới nhất của World Athletics, một giải đấu được kỳ vọng sẽ trở thành biểu tượng thương mại của liên đoàn. Việc đặt thông điệp cấm vận lên sân khấu của một sự kiện ra mắt cho thấy mức độ quan trọng mà Coe gán cho vấn đề này, và cũng cho thấy một nghịch lý đang hình thành: World Athletics đang mở rộng sản phẩm thi đấu toàn cầu trong khi loại trừ một quốc gia lớn khỏi cuộc chơi. Phần cốt lõi của câu chuyện nằm ở cuộc chiến pháp lý đang diễn ra tại Tòa Trọng tài Thể thao (CAS). Liên đoàn Điền kinh Nga (RusAF) đã nộp đơn kháng cáo lên CAS từ tháng 7, và một đơn kháng cáo mới được đệ trình vào khoảng tháng 8. Phiên điều trần chính thức dự kiến diễn ra trong "vài tháng tới" — một khung thời gian mơ hồ đủ để cho thấy quá trình pháp lý sẽ không diễn ra nhanh chóng. Coe từ chối tiết lộ chiến lược pháp lý của World Athletics, nói rằng "các đội ngũ pháp lý sẽ không biết ơn nếu tôi phơi bày cách tiếp cận của họ." Đây là dấu hiệu của một vụ kiện đang được điều hành như một vụ kiện thực sự, với mọi tuyên bố công khai đều phải cân nhắc kỹ lưỡng. Trong suốt 38 năm theo dõi các cuộc tranh luận thể thao, tôi đã chứng kiến nhiều lệnh cấm và lệnh treo. Nhưng điều khiến vụ việc này đặc biệt nguy hiểm là tính chất "hai tầng" của nó: đây không chỉ là tranh chấp về quyền thi đấu của vận động viên cá nhân, mà còn là cuộc chiến về quyền tham gia ra quyết định của cả liên đoàn. RusAF đã công khai phàn nàn rằng họ bị "loại khỏi các quy trình ra quyết định của World Athletics" — một khiếu nại thường bị bỏ qua nhưng lại là vấn đề quản trị nghiêm trọng. Sự khác biệt giữa World Athletics và các liên đoàn khác là điểm nhức nhối nhất của toàn bộ câu chuyện. Trong khi World Athletics giữ lập trường cấm tuyệt đối, Liên đoàn Trượt băng Quốc tế (ISU) đã xây dựng một cơ chế cho phép vận động viên Nga thi đấu dưới ngưỡng trung lập. Tuy nhiên, chính con đường này đã bộc lộ những vết nứt nghiêm trọng. Trường hợp Kamila Valieva — cô bé trượt băng Nga từng bị tước quyền thi đấu trung lập sau bê bối doping — là minh chứng rõ ràng nhất cho thấy "ngưỡng trung lập" không phải là lá chắn vạn năng. Coe biết rõ điều này và đã sử dụng chính ví dụ ISU như một lập luận củng cố cho lập trường của mình. Bộ trưởng Thể thao Nga Mikhail Degtyarev, thông qua hãng thông tấn TASS, đã lên tiếng rằng tất cả các vận động viên trượt băng bị ảnh hưởng sẽ kháng cáo lên CAS. Đây không phải là một vụ kiện đơn lẻ. Đây là chiến dịch pháp lý phối hợp từ cấp nhà nước — một tín hiệu cho thấy Nga đang theo đuổi chiến lược dàn trải trên nhiều mặt trận thể thao cùng lúc, không chỉ riêng điền kinh. Từ góc nhìn của một người đã dành phần lớn sự nghiệp để phân tích các mô hình rủi ro, điều đáng chú ý nhất ở đây là cách Coe xây dựng hình ảnh của mình. Ông tự nhắc nhở báo giới rằng "từ năm 18 tuổi, tôi tin rằng mọi vị trí tôi đã đảm nhiệm... đều xoay quanh tính toàn vẹn." Đây là chiến lược "vốn uy tín" — kéo dài thành tích của một đời vận động viên và nhà quản lý để bảo vệ một quyết định bị nhiều người cho là mang tính chính trị. Coe biết rằng nếu bị quy là "chính trị hóa thể thao," ông sẽ mất đi vị thế đạo đức, và đó là điều không thể chấp nhận được với một người đã xây dựng sự nghiệp trên danh tiếng của mình. Góc nhìn phản trực giác ở đây là: liệu lệnh cấm thực sự bảo vệ tính toàn vẹn hay chỉ đang kéo dài một cuộc tranh luận không có hồi kết? Các liên đoàn khác đã bắt đầu mở cửa trở lại với vận động viên Nga và Belarus dưới các điều kiện nhất định. World Athletics đang trở thành ngoại lệ — và ngoại lệ càng kéo dài, áp lực cô lập càng tăng. CAS có thể sẽ ra phán quyết bất kỳ lúc nào trong vài tháng tới, nhưng ngay cả khi World Athletics thắng kiện, câu hỏi về một lộ trình trở lại nào đó sẽ vẫn đứng đó, chờ đợi. Điều tôi lo ngại nhất không phải là ai thắng trong phiên tòa CAS sắp tới. Mà là việc World Athletics đang xây dựng hình ảnh trên một lập trường mà chính thời gian sẽ phơi bày tính bất khả thi của nó. Một giải đấu mới như Ultimate Championship cần sự tham gia toàn cầu để tồn tại. Một môn thể thao cần mọi tài năng trên thế giới để phát triển. Và một lệnh cấm, dù có chính đáng đến đâu, không thể kéo dài mãi mà không tạo ra những vết nứt trong chính hệ thống mà nó muốn bảo vệ. Coe nói rằng ông muốn "một sân thi đấu đầy đủ." Nhưng hiện tại, chính ông đang là người giữ cửa đóng kín. Phán quyết CAS sẽ đến. Nhưng câu hỏi thực sự không nằm ở tòa án — mà ở việc liệu thể thao thế giới có thể tìm được một lối thoát danh dự hay không, hay sẽ mãi mắc kẹt trong vòng xoáy cấm-và-kháng cáo này.