Nguyễn Thị Oanh chỉ đăng ký 10.000m tại Asiad 20: Bài toán hậu cần 200 km

Nagoya, cuối tháng Chín, không khí mang hơi ẩm của mùa thu Nhật Bản. Đoàn điền kinh Việt Nam vừa hoàn tất đăng ký nội dung thi đấu tại Asiad 20 ở Aichi-Nagoya, và một chi tiết nổi lên: Nguyễn Thị Oanh — "cô gái vàng" của điền kinh Việt Nam — chỉ thi đấu một nội dung duy nhất, 10.000m. Không 1.500m. Không 3.000m chướng ngại vật. Tại kỳ Asiad 19 ở Hàng Châu, cô từng thi đấu hai nội dung này. HLV trưởng Trần Văn Sỹ xác nhận với báo chí về việc Oanh chỉ đăng ký 10.000m. Ông không giải thích vì sao. Không có lý do chấn thương được nêu, không có lý do chiến thuật được đưa ra. Trong thể thao đỉnh cao, sự im lặng về lý do cũng là một thông tin cần đọc. Tôi không viết về cách họ thắng; tôi viết về những gì họ đổi để thắng. Và ở đây, điều họ đổi không nhỏ. 10.000m không giống 1.500m. 1.500m là cuộc đua của những cú nước rút cuối, của chiến thuật bám kèm và bứt phá ở vòng cuối. 3.000m chướng ngại vật là bài toán kết hợp giữa thể lực và kỹ thuật vượt rào, vượt hố nước. Còn 10.000m là 25 vòng đua của sự kiên nhẫn, nơi một sai lầm phân phối sức ở vòng thứ tám có thể phải trả giá ở vòng thứ 22. Đây là sự chuyển đổi hệ năng lượng, không dừng lại ở việc tăng số vòng. Người ta tôn thờ lời bình luận của huyền thoại, tôi thấy một con số sai. Và con số của kỳ Asiad này không nằm trên bảng thành tích; nó nằm trên bản đồ giao thông. Tổng thư ký Liên đoàn Điền kinh Việt Nam Nguyễn Mạnh Hùng cho biết: đội tuyển không tìm được địa điểm tập luyện gần khu vực thi đấu nên phải tập tại một nơi cách nơi đóng quân 200 km. Địa điểm thi đấu chính cách nơi ở 40 km. Toàn đội phải tự chủ động phương án di chuyển để không ảnh hưởng đến công tác chuyên môn. Hãy hình dung: trước một cuộc đua 25 vòng đòi hỏi sự tiết kiệm năng lượng gần như tuyệt đối, vận động viên phải ngồi trên xe nhiều giờ chỉ để đến sân tập. Khoảng cách ấy, nhân với số buổi tập trong hai tuần cuối, tạo thành một khoản nợ mệt mỏi mà không một giáo án nào bù đắp được trọn vẹn. Cách diễn đạt "tự chủ động phương án di chuyển để không ảnh hưởng đến công tác chuyên môn" nghe chừng chuyên nghiệp, nhưng dịch ra nghĩa là: không ai lo cho chúng tôi nên chúng tôi tự lo. Trước một kỳ đại hội thể thao lớn, các quan chức thường giấu những chuyện như thế này, bởi nó có thể bị hiểu là lời bao biện cho một kết quả kém. Việc ông Nguyễn Mạnh Hùng nói thẳng trên mặt báo cho thấy áp lực hậu cần đủ lớn để không thể giấu. Mỗi cầu thủ nữ tôi viết đều có một con số họ không dám nhìn; tôi kéo họ lại nhìn nó. Con số của Oanh lúc này là 200 km. Nhưng điều quan trọng hơn là cách con số đó được đặt cạnh các mảnh ghép khác trong bức tranh chuẩn bị của đội tuyển. Đoàn điền kinh Việt Nam chia làm nhiều nhóm. Nhóm cán bộ, chuyên gia và một số vận động viên lên đường trước, tới Nagoya từ ngày 12 tháng 9 để làm quen với điều kiện thời tiết và địa điểm thi đấu. Nhóm còn lại — gồm nhóm chạy cự ly trung bình và dài của Nguyễn Thị Oanh, các vận động viên nhảy xa và phối hợp — đến nơi vào ngày 22 tháng 9. Mục tiêu các nhóm đều xác định rõ: giành huy chương tại Asiad lần này. Các nội dung tiếp sức 4x100m và 4x400m nữ đang được đặt kỳ vọng giành huy chương vàng. Nếu các vận động viên chủ lực phải phân tán sức lực cho nhiều nội dung cá nhân, các đội tiếp sức sẽ khó đạt trạng thái tốt nhất. Việc Oanh chỉ đăng ký một nội dung có thể là một phép tính: giảm tải cho vận động viên chủ lực, giữ sức cho một mục tiêu duy nhất và dành nguồn lực cho các đội tiếp sức. Nhưng nó cũng có thể là dấu hiệu của một cơ thể đang cần được bảo toàn — một khả năng mà không ai nói ra. Một chi tiết khác đáng đặt cạnh quyết định này: ở Asiad 19, Oanh thi hai nội dung. Sự khác biệt giữa hai lần đăng ký phản ánh một giai đoạn chuyển tiếp trong sự nghiệp. Vận động viên chạy cự ly trung bình ở độ tuổi không còn trẻ thường có xu hướng dịch chuyển lên các cự ly dài hơn, nơi kinh nghiệm và sự kiên nhẫn bù đắp cho tốc độ. Nếu đó là điều đang diễn ra với Oanh, quyết định 10.000m không dừng ở một lựa chọn cho một kỳ Asiad; nó là sự định vị lại cả một sự nghiệp. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các giải điền kinh của tôi, một vận động viên chuyển lên cự ly dài cần từ hai đến ba mùa giải để xây dựng nền tảng aerobic thực sự. Nếu Oanh bắt đầu dịch chuyển gần đây, cửa sổ chuẩn bị cho Asiad 20 là ngắn. Nhưng nếu ban huấn luyện đã tính toán kỹ từ hai năm trước, thì đây mới là thời điểm chín muồi. Chúng ta không có đủ dữ liệu để xác định. Điều đáng tiếc trong câu chuyện lần này là sự vắng mặt của các con số thành tích. Không có thông số cá nhân, không có thành tích mùa giải, không có danh sách đối thủ kèm thông số. Người hâm mộ buộc phải đặt niềm tin vào biệt danh "cô gái vàng" và một lời hứa về huy chương. Trong một kỳ đại hội có nhiều ẩn số về hậu cần, điều đó là chưa đủ. Khi súng lệnh cho cuộc đua 10.000m vang lên, tôi sẽ không chỉ nhìn vạch xuất phát. Tôi sẽ nhớ rằng hành trình đến vạch xuất phát — qua 200 km tập luyện xa nhà, qua 40 km di chuyển ngày thi đấu — là nơi cuộc đua thực sự được định đoạt. Nếu Oanh cán đích với huy chương, câu chuyện của cô sẽ là một minh chứng: thể thao đỉnh cao không đơn thuần được quyết định trên đường chạy, mà còn ở cách người ta vượt qua những điều kiện không hoàn hảo trước khi bước lên đường chạy. Và nếu không, 200 km đó sẽ là lời nhắc rằng cần phải đầu tư tốt hơn cho những "cô gái vàng" tiếp theo.